ၽွင်းမိူဝ်ႈမီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ် တေႁဵတ်းႁိုဝ်ယူႇသဝ်းႁႂ်ႈလွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ်လူတ်းယွမ်း
ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊၵေႃႉ လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈဝႄႈဢမ်ႇလႆႈ။ မၢင်ၸိူဝ်း ၶမ်ၸႂ်လူၺ်ႈ လႆႈယၢၼ်ၵၼ်တင်း ၵေႃႉႁၵ်ႉၵေႃႉပႅင်း၊ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၼမ်လႄႈၶမ်ၸႂ်၊ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈၶမ်ၸႂ် တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းသေ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း လႆႈၶမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸင်ႇလႆႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇ။
သင်ဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းလီၶမ်ၸႂ်ၼမ်မႃးၼႆၸိုင် တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်၊ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်၊ တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မေႃၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းတူၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်းၶိုၼ်ႈႁႅင်းမႃးလိူဝ်ၵဝ် (တၢင်းပဵၼ်ပီးလူၼ်ႉလိူဝ်) လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊထူပ်းပၼ်ႁႃယူႇတင်းၼမ်ယူႇ။
လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၼႆႉ ပၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉလႆႈထိုင်တီႈ တီႈတူဝ်တီႈၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်း။ လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈ လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼႆသေ သွင်သႅၼ်း။ သင်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၽၢႆႇၼႃႈၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈၸႂ်တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉလႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းပွင်ႉ လႄႈ မီးလွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းပွတ်း (ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ) သေ သင်ဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇၼီႈဝႆႉ တႃႇတေသၢႆႈတႅၼ်းၼီႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁႃလၢႆးတၢင်းၵေႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃမၼ်း ဢမ်ႇလႆႈၸိုင် ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
ၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉဢၼ်ၸပ်းမႃးၸွမ်းတင်းလင် လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ထူၺ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇဢိမ်ႇ၊ ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း၊ တွင်ႉၼွင်ႇ၊ ၵႅတ်းၶဵဝ်ႈ၊ ၶူပ်းၼဵပ်ႉမိုဝ်း၊ လုပ်ႇၵၢင်းၸဵပ်း၊ ၶေႃးၸဵပ်း၊ သၼ်လင်ၸဵပ်း၊ ႁူဝ်ၶႆႈ၊ ၸႂ်ဢမ်ႇၼိမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်လွင်ႈၶမ်ၸႂ်တေလူတ်းယွမ်း တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်?
(1)ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈမေႃပွႆႇဝၢင်း/ပွႆႇၾႃႈ
သင်ဝႃႈ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်မီးလွင်ႈႁိပ်ႇႁွမ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်/သုၵ်ႉၸႂ်ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉလႆႈတူၺ်းထိုင်ၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ဢၼ်ပၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉလႆႈၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ်ပွႆႇၾႃႈယၢၼ်ပၢႆႊဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈ လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈ။ ၼႂ်းလွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉၵေႃႈတေႃႈၼၼ် ပွႆႇပႅတ်ႈမိုဝ်း ၵူၼ်းဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၸွမ်းၼၼ်ႉသေလႄႈ။
(2) လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်လွင်ႈႁိမ်းႁွမ်း
သင်ဝႃႈ တီႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ်၊ သုၵ်ႉဢွၵ်းဢေႃသေ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈတေလႆႈႁဵတ်းသင်တေႉတေႉၼႆၸိုင် ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်သေ သုတ်ႇသႅဝ်ဢၢႆႊလူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ်ပၼ်တႃႉ။ ယူႇသဝ်းတီႈဢၼ်မီးတၢင်းႁၢင်ႊလီၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေ ထွမ်ႇပၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်တေၵတ်းယဵၼ်ၸႂ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ယူႇသႃႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။
(3) ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ
သင်ဝႃႈ လွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ၊ ႁူဝ်ၸႂ်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉ ၵၢၼ်ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ ဝႆႉၸႂ်ၼိမ်ၼိမ်သေ သုတ်ႇပၼ်လူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ်။ မိူဝ်ႈယၢမ်းမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈၵိုတ်းပၼ်သေ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ယူႇယဵၼ်ယဵၼ်ပၼ်တင်းသွင်ၽၢႆႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႈယူႇၽၢႆႇၼႃႈ ၶွမ်း (Computer) တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်သေတႃႉ ဝူၼ်ႉသင်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇသင်ၼႆၸိုင် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉၵၢၼ်ၼၼ်ႉၼိုင်ႈၵမ်းသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လီတီႈသုတ်းယဝ်ႉ။
(4) ယူႇႁႂ်ႈၸႂ်ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇသႂ်
ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်းၸိုင် ၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်းတီႈၵႆတီႈယၢဝ်း၊ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ ၼင်ႈသမထိၵေႃႈလႆႈယူႇ။ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁႂ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းသိူဝ်းသႃႇတေႉတေႉ။
ၵၢၼ်တီႈႁဝ်းၶႃႈၵဵပ်းဝႆႉလွင်ႈၶမ်ၸႂ်ႁင်းၵွႆးသေ ဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်းသင်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁဝ်း တေႁၢင်ႊလီမိူဝ်းၼႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸႂ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸိုၼ်ႈပၢင်ႇ သႃႇၸႂ်ယူႇငၢႆႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼင်ႇ လွၵ်းလၢႆးဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇယူႇ။
သင်ဝႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းလီၶမ်ၸႂ်ၼမ်မႃးၼႆၸိုင် တၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်၊ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်၊ တၢင်းပဵၼ်တၢႆၽၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မေႃၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းတူၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းတူဝ်ၶိင်းၶိုၼ်ႈႁႅင်းမႃးလိူဝ်ၵဝ် (တၢင်းပဵၼ်ပီးလူၼ်ႉလိူဝ်) လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊထူပ်းပၼ်ႁႃယူႇတင်းၼမ်ယူႇ။
လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၼႆႉ ပၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉလႆႈထိုင်တီႈ တီႈတူဝ်တီႈၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်း။ လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈ လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၼႆသေ သွင်သႅၼ်း။ သင်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၽၢႆႇၼႃႈၵူၼ်းတင်းၼမ်လႄႈၸႂ်တိုၼ်ႇတဵၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ယွၼ်ႉလႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းပွင်ႉ လႄႈ မီးလွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းပွတ်း (ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ) သေ သင်ဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇၼီႈဝႆႉ တႃႇတေသၢႆႈတႅၼ်းၼီႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ႁႃလၢႆးတၢင်းၵေႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃမၼ်း ဢမ်ႇလႆႈၸိုင် ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။
ၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉဢၼ်ၸပ်းမႃးၸွမ်းတင်းလင် လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ထူၺ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇဢိမ်ႇ၊ ၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း၊ တွင်ႉၼွင်ႇ၊ ၵႅတ်းၶဵဝ်ႈ၊ ၶူပ်းၼဵပ်ႉမိုဝ်း၊ လုပ်ႇၵၢင်းၸဵပ်း၊ ၶေႃးၸဵပ်း၊ သၼ်လင်ၸဵပ်း၊ ႁူဝ်ၶႆႈ၊ ၸႂ်ဢမ်ႇၼိမ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼင်ႇႁိုဝ်လွင်ႈၶမ်ၸႂ်တေလူတ်းယွမ်း တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်?
(1)ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈမေႃပွႆႇဝၢင်း/ပွႆႇၾႃႈ
သင်ဝႃႈ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်မီးလွင်ႈႁိပ်ႇႁွမ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်/သုၵ်ႉၸႂ်ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉလႆႈတူၺ်းထိုင်ၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ဢၼ်ပၼ်လွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉလႆႈၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ်ပွႆႇၾႃႈယၢၼ်ပၢႆႊဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈ လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶမ်ၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈ။ ၼႂ်းလွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉၵေႃႈတေႃႈၼၼ် ပွႆႇပႅတ်ႈမိုဝ်း ၵူၼ်းဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၸွမ်းၼၼ်ႉသေလႄႈ။
(2) လဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်လွင်ႈႁိမ်းႁွမ်း
သင်ဝႃႈ တီႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ်၊ သုၵ်ႉဢွၵ်းဢေႃသေ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈတေလႆႈႁဵတ်းသင်တေႉတေႉၼႆၸိုင် ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်သေ သုတ်ႇသႅဝ်ဢၢႆႊလူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ်ပၼ်တႃႉ။ ယူႇသဝ်းတီႈဢၼ်မီးတၢင်းႁၢင်ႊလီၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်သေ ထွမ်ႇပၼ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်တေၵတ်းယဵၼ်ၸႂ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ယူႇသႃႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။
(3) ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ
သင်ဝႃႈ လွင်ႈသုၵ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ၊ ႁူဝ်ၸႂ်ယဝ်ႉၼႆၸိုင် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉ ၵၢၼ်ဢၼ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉယဝ်ႉ ဝႆႉၸႂ်ၼိမ်ၼိမ်သေ သုတ်ႇပၼ်လူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ်။ မိူဝ်ႈယၢမ်းမီးလွင်ႈထဵင်ၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈၵိုတ်းပၼ်သေ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ယူႇယဵၼ်ယဵၼ်ပၼ်တင်းသွင်ၽၢႆႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႈယူႇၽၢႆႇၼႃႈ ၶွမ်း (Computer) တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ်သေတႃႉ ဝူၼ်ႉသင်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇသင်ၼႆၸိုင် ၵိုတ်းလိုဝ်ႈဝႆႉၵၢၼ်ၼၼ်ႉၼိုင်ႈၵမ်းသေ ၸင်ႇသိုပ်ႇၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လီတီႈသုတ်းယဝ်ႉ။
(4) ယူႇႁႂ်ႈၸႂ်ၸိုၼ်ႈပၢင်ႇသႂ်
ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်းတၼ်းၸိုင် ၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်းတီႈၵႆတီႈယၢဝ်း၊ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ ၼင်ႈသမထိၵေႃႈလႆႈယူႇ။ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁႂ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းသိူဝ်းသႃႇတေႉတေႉ။
ၵၢၼ်တီႈႁဝ်းၶႃႈၵဵပ်းဝႆႉလွင်ႈၶမ်ၸႂ်ႁင်းၵွႆးသေ ဢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်းသင်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁဝ်း တေႁၢင်ႊလီမိူဝ်းၼႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၸႂ်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸိုၼ်ႈပၢင်ႇ သႃႇၸႂ်ယူႇငၢႆႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼင်ႇ လွၵ်းလၢႆးဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၽၢႆႇၼိူဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် လွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းၵႂႃႇယူႇ။
Comments
Post a Comment